ທ່ານ ສອນໄຊ ສີພັນດອນ ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ໃນນາມຕາງໜ້າໃຫ້ລັດຖະບານ ໄດ້ນຳສະເໜີຮ່າງແຜນພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ ແຫ່ງຊາດ 5 ປີ ຄັ້ງທີ X (2026–2030) ໃນກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຜູ້ແທນທົ່ວປະເທດ ຄັ້ງທີ XII ຂອງພັກປະຊາຊົນ ປະຕິວັດລາວທີ່ໄຂຂຶ້ນ ໃນວັນທີ 6 ມັງກອນ 2026 .
ແຜນການດັ່ງກ່າວ ໄດ້ຖືກກຳນົດຂຶ້ນ ເພື່ອນຳພາປະເທດລາວອອກຈາກສະຖານະພາບປະເທດດ້ອຍພັດທະນາ (LDC) ຢ່າງມີຄຸນນະພາບ, ພ້ອມທັງວາງຮາກຖານໃຫ້ແກ່ການພັດທະນາແບບຍືນຍົງໃນໄລຍະຍາວ.
ອິງຕາມບົດລາຍງານຂອງທ່ານ ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ການເຕີບໂຕທາງເສດຖະກິດໃນໄລຍະ 5 ປີຜ່ານມາ ມີສະເລ່ຍພຽງແຕ່ 4,24%, ສາເຫດຕົ້ນຕໍແມ່ນຍ້ອນການແຜ່ລະບາດຂອງພະຍາດໂຄວິດ-19, ຄວາມກົດດັນຈາກອັດຕາເງິນເຟີ້ ແລະ ຄວາມບໍ່ສະຫງົບຂອງໂລກ, ແຕ່ປະເທດເຮົາກໍສາມາດຫຼີກເວັ້ນຈາກການຕົກເຂົ້າສູ່ບັນຊີລາຍຊື່ປະເທດທີ່ລົ້ມລະລາຍທາງເສດຖະກິດ.
ແຜນການຄັ້ງທີ X ນີ້ ໄດ້ກຳນົດພາຍໃຕ້ຄຳຂວັນທີ່ວ່າ: “ຍົກສູງຈິດໃຈມຸ່ງໝັ້ນພັດທະນາຢ່າງແຮງກ້າ, ຕັ້ງໜ້າສ້າງເສດຖະກິດເອກະລາດເປັນເຈົ້າຕົນເອງ, ນຳໃຊ້ທຸກທ່າແຮງຢ່າງມີປະສິດທິຜົນ, ພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສັງຄົມຕາມທິດວ່ອງໄວ, ສີຂຽວ ແລະ ຍືນຍົງ”.
ເພື່ອຊຸກຍູ້ການປະຕິຮູບ, ລັດຖະບານໄດ້ກຳນົດ 3 ມາດຕະການຮີບດ່ວນ ຄື: ການຫັນການຄຸ້ມຄອງລັດເປັນທັນສະໄໝ (ດິຈິຕອນ), ການສ້າງຈິດສໍານຶກແຫ່ງການເພິ່ງຕົນເອງໃຫ້ແກ່ປະຊາຊົນ ແລະ ການເພີ່ມທະວີຄວາມໂປ່ງໃສໃນການຄຸ້ມຄອງຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດ.
ພາຍໃຕ້ແຜນການນີ້, ຄາດວ່າລວມຍອດຜະລິດຕະພັນພາຍໃນ (GDP) ຈະເຕີບໂຕສະເລ່ຍ 6% ຫຼື ຫຼາຍກວ່າໃນແຕ່ລະປີ. GDP ຕໍ່ຫົວຄົນ ຕັ້ງເປົ້າໃຫ້ບັນລຸ 3,104 ໂດລາສະຫະລັດ ພາຍໃນປີ 2030, ໃນຂະນະທີ່ ລາຍໄດ້ແຫ່ງຊາດ (GNI) ຕໍ່ຫົວຄົນ ຄາດວ່າຈະເພີ່ມຂຶ້ນເປັນ 2.914 ໂດລາສະຫະລັດ.
ໂຄງປະກອບເສດຖະກິດ ຂະແໜງບໍລິການຈະເປັນຫົວຈັກຫຼັກດ້ວຍການເຕີບໂຕ 7.1%, ຕໍ່ມາແມ່ນຂະແໜງອຸດສາຫະກຳ 5.7% ແລະ ກະສິກຳ 4.1% ເພື່ອຮັກສາສະຖຽນລະພາບ, ລັດຖະບານມີຈຸດປະສົງຄວບຄຸມອັດຕາເງິນເຟີ້ໃຫ້ບໍ່ເກີນ 5% ແລະ ຮັກສາຄັງສຳຮອງເງິນຕາຕ່າງປະເທດໃຫ້ພຽງພໍກັບການນຳເຂົ້າຢ່າງໜ້ອຍ 5 ເດືອນ.
ການສ້າງຄວາມເຂັ້ມແຂງໃຫ້ແກ່ການເງິນພາກລັດແມ່ນບຸລິມະສິດສຳຄັນ, ໂດຍລັດຖະບານມີແຜນຈະຫຼຸດຜ່ອນໜີ້ສິນສາທາລະນະໃຫ້ຕໍ່າກວ່າ 70% ຂອງ GDP ໃນໄລຍະແຜນການດັ່ງກ່າວ.
ລາຍຮັບງົບປະມານຄາດວ່າຈະບັນລຸ 554,400 ຕື້ກີບ, ເທົ່າກັບປະມານ 20.95% ຂອງ GDP, ໂດຍໄດ້ຮັບການສະໜັບສະໜູນຈາກການຂະຫຍາຍຖານພາສີ-ອາກອນ ເຊິ່ງລວມມີ ອາກອນທີ່ດິນ ແລະ ສິ່ງປຸກສ້າງ ແລະ ອາກອນສິ່ງແວດລ້ອມ.
ແຜນການຄັ້ງທີ X ປະກອບດ້ວຍ 6 ເປົ້າໝາຍຍຸດທະສາດ ແລະ 26 ແຜນງານຈຸດສຸມ, ເຊິ່ງກວມເອົາດ້ານເສດຖະກິດ, ການພັດທະນາຊັບພະຍາກອນມະນຸດ, ຊີວິດການເປັນຢູ່, ການປົກປັກຮັກສາສິ່ງແວດລ້ອມ, ການເຊື່ອມຈອດ ແລະ ການບໍລິຫານລັດ.
ເປົ້າໝາຍທາງສັງຄົມທີ່ສຳຄັນ ລວມມີການຫຼຸດຜ່ອນຄວາມທຸກຍາກໃຫ້ເຫຼືອພຽງຕົວເລກດຽວ, ການປັບປຸງຊີວິດການເປັນຢູ່ຂອງເຂດຊົນນະບົດ ແລະ ການຍົກລະດັບຄຸນນະພາບການສຶກສາ ແລະ ສາທາລະນະສຸກ.
ເປົ້າໝາຍດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມ ລວມມີການເພີ່ມເນື້ອທີ່ປົກຫຸ້ມຂອງປ່າໄມ້ໃຫ້ໄດ້ 70% ທົ່ວປະເທດ ແລະ ຫຼຸດຜ່ອນການປ່ອຍອາຍພິດເຮືອນແກ້ວລົງ 60%, ເພື່ອໃຫ້ການພັດທະນາສອດຄ່ອງກັບຫຼັກການການເຕີບໂຕສີຂຽວ.
ແຜນການຍັງໃຫ້ບຸລິມະສິດແກ່ການພັດທະນາໂຄງລ່າງພື້ນຖານ ເພື່ອເສີມສ້າງການເຊື່ອມຈອດກັບພາກພື້ນ ແລະ ສາກົນ, ໂດຍເນັ້ນໃສ່ການຮ່ວມມືລະຫວ່າງພາກລັດ ແລະ ເອກະຊົນ (PPP) ໃຫ້ຫຼາຍຂຶ້ນ.
ໃນການທົບທວນແຜນການ 5 ປີຜ່ານມາ, ທ່ານນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ກ່າວວ່າ ຄຸນນະພາບຂອງການເຕີບໂຕທາງເສດຖະກິດຍັງມີຈຳກັດ ແລະ ການອ່ອນຄ່າຂອງເງິນກີບຍັງຄົງເປັນສິ່ງທ້າທາຍ, ເຊິ່ງເນັ້ນຢ້ຳເຖິງຄວາມຈຳເປັນໃນການປະຕິຮູບໂຄງສ້າງຢ່າງເລິກເຊິ່ງ.